ЖАҺАНДЫҚ ОҢТҮСТІКТЕГІ ҚАЙТА БАҒДАРЛАУ: ТРАМП ӘКІМШІЛІГІ КЕЗІНДЕГІ АҚШ-ТЫҢ ЛАТЫН АМЕРИКАСЫ МЕН КАРИБ АЛАБЫНА ҚАТЫСТЫ САЯСАТЫН ТАЛДАУ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.48371/ISMO.2026.64.2.021Кілт сөздер:
АҚШ сыртқы саясаты, Америка, Кариб алабы, Трамп әкімшілігі, реализм, неоклассикалық реализм, тәуелділік теориясы, конструктивизм, санкциялар, көші-қонды секьюритизациялау, геосаяси бәсекелестікАннотация
Бұл мақалада Трамп әкімшілігінің екі кезеңі (2016–2024 жж., 2025 ж. – қазіргі уақытқа дейін) барысында Америка Құрама Штаттарының Латын Америкасы мен Кариб алабына (ЛАК) қатысты сыртқы саясатының стратегиялық қайта бағдарлануы қарастырылады. Реализм, неоклассикалық реализм, конструктивизм және тәуелділік теориясының тұжырымдамалық негіздеріне сүйене отырып, олардың әрқайсысы билік, мемлекеттің мінез-құлқы және жаһандық теңсіздікті түсіндіруге әртүрлі көзқарастар ұсынатындықтан, зерттеуде АҚШ-тың ішкі экономикасын, ұлттық егемендігі мен қауіпсіздігін басымдыққа қоятын саяси идеология мен саясат шеңбері болып табылатын «Америка бәрінен бұрын» доктринасы талданады. Бұл ұстаным бойынша Америка Құрама Штаттарының мүдделері жаһандық келісімдерден, шетелдік көмектен және халықаралық араласулардан жоғары қойылады.
Мақалада «Америка бәрінен бұрын» қағидаты біржақтылыққа, мәжбүрлеу дипломатиясына және мәмілеге негізделген өзара іс-қимылға бағытталған түбегейлі бетбұрыс ретінде сипатталады. Бұл саясат санкциялар, көші-қон шектеулері және қауіпсіздікке негізделген серіктестіктер арқылы Батыс жартышардағы қатынастардың өзгеруіне елеулі ықпал етті. Контент-талдау әдісіне негізделген бұл сапалық зерттеу саяси құжаттарға, өңірлік реакцияларға және геосаяси үрдістерге сүйенеді. Зерттеу популизм мен ұлтшылдық сияқты ішкі саяси нарративтердің АҚШ-тың Батыс жартышардағы ықпалы мен үстемдігін нығайту мақсатындағы дәстүрлі реалистік императивтермен қалай тоғысқанын қарастырады.
Сонымен қатар, аталған саясаттың құрылымдық асимметрияларды қалай күшейткені, өңірлік автономияны қалай шектегені және Кариб алабы мен Латын Америкасы мемлекеттерінің стратегиялық мінез-құлқына қалай әсер еткені бағаланады. Мақала Батыс жартышардағы АҚШ стратегиясы мен гегемония орнату жоспарлары туралы ғылыми пікірталастарға үлес қосады. Онда сәйкестік саясаты, экономикалық ықпал ету тетіктері және қауіпсіздік мәселелерінің осы кезеңде Америкааралық қатынастарды қайта айқындауда өзара тоғысқаны көрсетіледі.
Зерттеу нәтижелері Трамп әкімшілігінің Латын Америкасы мен Кариб алабына қатысты сыртқы саясаты стратегиялық императивтердің, ішкі саяси нарративтердің, құрылымдық асимметриялардың және идеологиялық ұстанымдардың гибридті конфигурациясымен айқындалатынын көрсетеді.
